( * ( قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْراهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَه ) * ) ( 1 ) . ابراهيم ع بزرگ پيامبران كه زندگيش سرتاسر ، درس بندگى و عبوديت خدا ، جهاد فى سبيل اللَّه ، و عشق به ذات پاك او بود ، ابراهيم كه امت اسلامى از بركت دعاى او ، و مفتخر به نامگذارى او مىباشد ، مىتواند براى شما سرمشق خوبى در اين زمينه گردد . منظور از تعبير « * ( وَالَّذِينَ مَعَه ) * » ( آنها كه با ابراهيم بودند ) مؤمنانى است كه او را در اين راه همراهى مىكردند ، هر چند قليل و اندك بودند ، و اين احتمال كه منظور پيامبرانى است كه با او همصدا شدند ، يا انبياء معاصر او - چنان كه بعضى احتمال داده‌اند - بعيد به نظر مىرسد ، به خصوص كه مناسب اين است كه قرآن در اينجا پيامبر اسلام ص را به « ابراهيم » ، و مسلمانان را به اصحاب و ياران او ، تشبيه كند ، در تواريخ نيز آمده است كه گروهى در بابل بعد از مشاهده معجزات ابراهيم به او ايمان آوردند ، و در هجرت به سوى شام او را همراهى كردند ، و اين نشان مىدهد كه او ياران وفادارى داشته است ( 2 ) . سپس در توضيح اين معنى مىافزايد : « آن روز كه به قوم مشرك و بتپرستشان گفتند : ما از شما و آنچه غير از خدا مىپرستيد بيزاريم » ! ( * ( إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآؤُا مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّه ) * ) . ما نه شما را قبول داريم ، و نه آئين و مذهبتان را ، ما هم از خودتان و هم

--> ( 1 ) مفسران در تركيب اين جمله ، احتمالاتى داده‌اند ، ولى ظاهر اين است كه « * ( أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ ) * » ، اسم « كان » ، و « لكم » خبر آن ، و « * ( فِي إِبْراهِيمَ ) * » متعلق به « * ( أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ ) * » مىباشد ، ضمنا بايد توجه داشت كه « اسوه » به معنى « تاسى » و پيروى كردن گاه در كارهاى خوب است و گاه در كارهاى بد ، و لذا در آيه فوق ، مقيد به « حسنة » شده است . ( 2 ) « كامل ابن اثير » جلد 1 صفحه 100 .